تعریف فیبرهای غذایی


فیبرهای غذایی بخشی از گیاهان هستند که توسط آنزیم‌های موجود در دستگاه گوارش انسان قابل هضم نمی‌باشند. فیبرهای غذایی فواید زیادی برای حفظ سلامتی انسان و جلوگیری از بیماری‌ها دارند و به همین جهت امروزه نقش به سزایی در رژیم‌های درمانی و پزشکی ایفا می‌کنند. البته باید توجه داشت که استفاده از فیبرها فقط برای بیماران با بیماری‌های خاص توصیه نمی‌شود و تمام افراد باید روزانه به مقدار لازم از فیبرها استفاده نمایند.

فیبرهای غذایی در میوه‌جات، سبزی‌جات، بقولات و دانه‌های کامل یافت می‌شوند که فراهم کننده‌ی ریزمغذی‌ها و ترکیبات غیرمغذی مانند آنتی اکسیدان‌ها، فیتواستروژن‌ها هستند که اهمیت زیادی برای سلامتی انسان دارند. یک رژیم غذایی سرشار از فیبر، از نظر انرژی و چربی فقیر می‌باشد. این رژیم از لحاظ حجم زیاد بوده و از نظر ریزمغذی‌ها غنی می‌باشد و همین امر خود یکی از مزیت‌های استفاده از فیبرها در رژیم غذایی است


.دسته‌بندی فیبرهای غذایی
1-
سلولز

2-

پلی‌ساخاریدهای غیرسلولزی که خود به پنج دسته تقسیم می‌شوند، شامل:

الف: همی سلولز

ب: پکتین

ج: صمغ‌ها

د: لزوجت گیاهان

ه: گیاهان خزه مانند و جلبکی

3-

غیر کربوهیدرات‌ها: که در این گروه لیگنین جای دارد.

حال اندکی به اطلاعات خود در دسته‌بندی فوق بیافزاییم

-

.سلولز: انسان‌ها به علت فقدان آنزیم لازم جهت هضم سلولز در دستگاه گوارش خود قادر به هضم سلولز نمی‌باشند. بنابراین سلولز در مسیر دستگاه گوارش به صورت توده‌ای قرار می‌گیرد و همین توده به حرکت غذا در طی دستگاه گوارش کمک کرده و سبب تقویت و افزایش حرکات دودی معده می‌شود.

سلولز اغلب در دیواره‌ی سلولی گیاهان یافت می‌شود و فراهم کننده‌ی موادی هستند که در گذشته فیبر خام نام برده می‌شدند

.

منابع اصلی سلولز عبارتنداز: برگ و ساقه سبزی‌جات، پوست و دانه‌ی میوه‌جات

-

.پلی ساخاریدهای غیر سلولزی: همان‌طور که قبلاً ذکر کردیم دارای 5 عضو می‌باشد.

این مواد آب را جذب کرده و زمان تخلیه‌ی غذا را از لوله‌های گوارشی کوتاه می‌نمایند. تمام این مواد به غیراز همی سلولز، موادی صمغ مانند هستند که در آب حل می‌شوند و به کلسترول چسبیده و جذب کلسترول را کنترل می‌کنند و هم‌چنین با تولید توده‌هایی غیرقابل هضم در روده‌ و تحریک عضلات روده، مانع فشار کلون می‌شوند

-


-

.لیگنین: این نوع فیبر تنها نوع غیر کربوهیدراتی از فیبرهای غذایی می‌باشد. لیگنین اغلب از قسمت چوب مانند گیاهان به دست می‌آید و در روده با صفرا ترکیب شده و تو ترکیبات غیرقابل حل شدن تولید می‌کند و به این صورت مانع هضم آن‌ها می‌شود. لیگین در بافت سفت گلابی و نوعی لوبیا یافت می‌شود.دسته‌بندی فیبرهای غذایی از لحاظ قابل حل بودن
-
فیبرهای غیرقابل حل:سلولز

-

اغلب همی سلولز

-

لیگنین

-

1-

2-

3-

4-

فیبرهای قابل حل:صمغ‌ها GUMلزوجت گیاهان MUCILAGEجلبک‌ها و خزه‌ها ALGALاغلب پکتین‌ها

-

-

منابع سلولز: سیب ، گلابی، نخود ، لوبیا، خانواده‌ی کلم، سبزی‌جات ریشه‌ای، گوجه‌فرنگی، سبوس، گندم کامل، گندم سیاه کامل.منابع پلی ساخاریدهای غیرسلولزی:

همی سلولز= سبوس، غلات، دانه‌های کامل

.

پکتین= سیب، مرکبات ، توت‌ها بخصوص توت‌فرنگی، لوبیا سبز، هویج

صمغ‌ها= بلغور جودوسر، لوبیا خشک

لیگنین= گندم کامل، گندم سیاه کامل، توت فرنگی، هلو، گلابی ، آلو ، سبزی‌جات رسیده

یاشار وزیری- کارشناس‌ارشد علوم تغذیه